อาการมดลูกหย่อน เกิดจากอะไร ภาวะมดลูกต่ำ คืออะไร รักษาได้ไหม ?

มดลูกหย่อน หรือ ภาวะมดลูกต่ำ เป็นปัญหาสุขภาพผู้หญิงที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในคุณแม่หลังคลอดหรือผู้หญิงวัย 40 ปีขึ้นไป หลายคนอาจเริ่มจากอาการเล็กน้อย เช่น รู้สึกหน่วงท้องน้อย ปวดหลัง หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนยื่นออกมาที่ช่องคลอด คำถามที่พบบ่อยคือ จะรู้ได้ยังไงว่ามดลูกหย่อน มดลูกหย่อนสามารถหายได้ไหม และมีอันตรายหรือผลเสียระยะยาวหรือไม่ บทความนี้ Lady Care Masterpiece จะพาคุณไปทำความเข้าใจถึง สาเหตุ อาการ พร้อมแนวทางการรักษาและการดูแลตนเองอย่างเหมาะสม

มดลูกหย่อน มดลูกต่ำ  คืออะไร ?

มดลูกหย่อน หรือ มดลูกต่ำ คือภาวะที่กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่ยึดพยุงมดลูก (Pelvic Floor Muscles) เกิดการอ่อนแอหรือยืดตัวผิดปกติ ทำให้ไม่สามารถพยุงมดลูกให้อยู่ในตำแหน่งเดิมได้ ส่งผลให้มดลูกเคลื่อนตัวต่ำลงมาในช่องคลอด หรือในรายที่มีอาการรุนแรง มดลูกอาจโผล่พ้นออกมานอกช่องคลอดได้ ซึ่งภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับผู้หญิงทุกวัย แต่จะพบมากในหญิงวัยหมดประจำเดือนหรือผู้ที่เคยผ่านการคลอดบุตร

มดลูกหย่อนกับมดลูกต่ำ ต่างกันอย่างไร?

ในทางการแพทย์ คำว่า “มดลูกหย่อน” และ “มดลูกต่ำ” มักจะหมายถึงสภาวะเดียวกัน คือการเคลื่อนตัวของมดลูกลงมาจากตำแหน่งปกติ เพียงแต่ระดับความรุนแรงอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละบุคคล

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อภาวะนี้

• ผู้หญิงที่คลอดบุตรหลายครั้ง
• ผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือน
• ผู้ที่มีภาวะกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแรง
• ผู้ที่ต้องยกของหนักเป็นประจำ
• ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์

สาเหตุของการเกิดภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ

ภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ เกิดจากปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานสูญเสียความแข็งแรง โดยสาเหตุหลัก ๆ มีดังนี้

การตั้งครรภ์และการคลอดบุตร

นี่คือสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานต้องรับน้ำหนักมาก และการคลอดบุตรทางช่องคลอด โดยเฉพาะทารกที่มีขนาดตัวที่ใหญ่ หรือการคลอดที่ยาก จะทำให้กล้ามเนื้อและเอ็นยึดมดลูกเกิดการฉีกขาดหรือยืดตัว

อายุที่เพิ่มขึ้นและวัยหมดประจำเดือน

เมื่อเข้าสู่วัยทอง ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ซึ่งฮอร์โมนนี้มีส่วนสำคัญในการรักษาความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อ เมื่อขาดไปจะทำให้กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานฝ่อลีบและหย่อนยานได้ง่าย ส่งผลให้เกิดอาการของภาวะมดลูกต่ำ

ปัจจัยอื่น ๆ ที่กระตุ้นให้เกิดมดลูกหย่อน

• อายุที่เพิ่มขึ้น ฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง
  
• ไอเรื้อรัง ท้องผูกเรื้อรัง การเบ่งถ่ายอุจจาระแรง ๆ
  
• ยกของหนักเป็นประจำ
  
• ภาวะน้ำหนักเกิน

ภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ แบ่งออกเป็นกี่ระดับ

แพทย์จะแบ่งความรุนแรงของภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ ออกเป็น 4 ระดับ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมดังนี้

ระดับที่ 1-2 (ระยะเริ่มต้น – ปานกลาง)

• ระดับ 1: มดลูกเคลื่อนตัวต่ำลงมาเล็กน้อยในช่องคลอด ผู้ป่วยอาจยังไม่รู้สึกถึงความผิดปกติ
• ระดับ 2: มดลูกเคลื่อนตัวลงมาเกือบถึงปากช่องคลอด เริ่มมีอาการหน่วงท้องน้อย

ระดับที่ 3-4 (ระยะรุนแรง)

• ระดับ 3: มดลูกบางส่วนโผล่พ้นออกมานอกปากช่องคลอด ในระยะนี้คือจะสามารถคลำพบก้อนเนื้อได้ชัดเจน
• ระดับ 4: มดลูกทั้งหมดเลื่อนหลุดออกมาอยู่นอกช่องคลอด ซึ่งเป็นระยะที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อและการเสียดสี

สัญญาณเตือนและการป้องกันมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ สังเกตได้อย่างไร

อาการของมดลูกไม่เข้าอู่ หรือ มดลูกต่ำ หากคุณมีอาการเหล่านี้ ควรรีบปรึกษาแพทย์

เช็กอาการมดลูกหย่อนด้วยตัวเอง

• รู้สึกหน่วงที่ท้องน้อย: เหมือนมีอะไรถ่วง ๆ บริเวณปากช่องคลอด
• คลำเจอก้อนเนื้อ: รู้สึกเหมือนมีก้อนกลม ๆ จุกอยู่ที่ปากช่องคลอด หรือหลุดออกมา
• ปัญหาการขับถ่าย: ปัสสาวะเล็ด ปัสสาวะบ่อย หรือถ่ายอุจจาระลำบาก
• เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์: รู้สึกไม่กระชับ หรือเจ็บหน่วง ๆ
• ปวดหลังส่วนล่าง: อาการปวดจะมากขึ้นเมื่อยืนนาน ๆ หรือเดินเยอะ ๆ

วิธีป้องกันไม่ให้มดลูกหย่อน

• การฝึกขมิบช่องคลอด เพื่อบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานให้แข็งแรง
• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก
• การควบคุมน้ำหนักไม่ให้เกินเกณฑ์มาตรฐาน
• รักษาอาการท้องผูก และไม่เบ่งถ่ายรุนแรง

แนวทางรักษาภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ

การรักษาภาวะมดลูกหย่อน มดลูกต่ำ ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและอาการของแต่ละบุคคล ตั้งแต่การดูแลแบบไม่ผ่าตัด ไปจนถึงการรักษาทางการแพทย์ โดยมีรายละเอียดดังนี้

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

• การฝึกขมิบช่องคลอด
  
• การใช้อุปกรณ์พยุงมดลูก (Pessary)
  
• การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต

การรักษาด้วยเทคโนโลยีและการผ่าตัด

• โปรแกรมฟื้นฟูกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน
  
• เทคโนโลยีทางเลือกสำหรับผู้หญิง
  
• การผ่าตัด (กรณีรุนแรง)

ปรึกษาปัญหามดลูกหย่อน มดลูกต่ำ  กับทีมแพทย์โรงพยาบาลมาสเตอร์พีช ?

หลายคนมักมีความกังวลว่าภาวะ มดลูกหย่อน มดลูกต่ำ มีอาการเกิดผลข้างเคียงได้ไหม และหากปล่อยทิ้งไว้ จะมีผลเสียไหม? ความจริงแล้วหากไม่รีบรักษา อาจส่งผลให้เกิดแผลกดทับจากการเสียดสีบริเวณปากช่องคลอด ติดเชื้อได้ง่าย หรือมีปัญหาระบบขับถ่ายเรื้อรัง ซึ่งหากคุณสงสัยว่า จะรู้ได้ยังไงว่ามดลูกหย่อนในระยะเริ่มต้น หรือไม่แน่ใจในอาการของตนเอง ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยที่แม่นยำ

ที่โรงพยาบาลมาสเตอร์พีช เราเข้าใจความกังวลของผู้หญิง และขอยืนยันว่าปัญหานี้ สามารถหายและดีขึ้นได้ด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ ทีมแพทย์ของเราพร้อมให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล เพื่อกู้คืนความมั่นใจและความกระชับให้กลับมาอีกครั้ง ป้องกันผลเสียในระยะยาวที่จะเกิดขึ้นกับสุขภาพของคุณ